RFID-technologie staat aan de vooravond van een nieuwe fase. Waar RFID jarenlang vooral werd gezien als een praktische manier om producten, onderdelen, pallets of gereedschappen automatisch te identificeren, verschuift de rol van de technologie steeds meer naar de kern van digitale bedrijfsprocessen. Dat blijkt uit een analyse van het RFID-Konsortium, dat vijf belangrijke trends voor 2026 benoemt. Vooral voor managers en professionals in de maak- en procesindustrie zijn die ontwikkelingen relevant, omdat RFID steeds vaker raakt aan thema’s als datakwaliteit, traceerbaarheid, cybersecurity, circulaire economie en slimme verpakkingen.
De rode draad in de analyse is duidelijk: RFID wordt minder een losse identificatietechniek en meer een verbindende schakel in digitale waardeketens. Dat komt door een combinatie van factoren. Bedrijven willen hun logistieke en productieprocessen beter monitoren, klanten en toezichthouders vragen om meer transparantie, en nieuwe wet- en regelgeving stelt hogere eisen aan productinformatie, databeheer en beveiliging. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe technologische mogelijkheden, bijvoorbeeld door de koppeling van RFID-data aan kunstmatige intelligentie en door de ontwikkeling van goedkopere of duurzamere transponders.
Voor de maakindustrie betekent dit dat RFID niet langer alleen interessant is voor magazijnbeheer of eenvoudige tracking & tracing. De technologie kan ook een rol spelen in kwaliteitscontrole, onderhoud, productpaspoorten, retourstromen, compliance en procesoptimalisatie. In de procesindustrie kunnen toepassingen ontstaan rond bijvoorbeeld batchregistratie, veiligheidskritische onderdelen, verpakkingen, reinigingscycli of de herkomst van grondstoffen.
Van identificatie naar intelligente data
Een van de belangrijkste trends is de combinatie van RFID met kunstmatige intelligentie. RFID-systemen leveren grote hoeveelheden realtimedata op. Denk aan informatie over locatie, beweging, status, gebruik, voorraadposities en processtappen. Tot nu toe werd die data vaak vooral gebruikt voor registratie en controle. De volgende stap is dat deze gegevens worden ingezet als input voor AI-modellen.
Voor bedrijven is dat interessant omdat RFID-data meestal direct uit de operatie komt. Het gaat dus niet om handmatig ingevoerde informatie, maar om gegevens die automatisch worden gegenereerd op het moment dat een object, component of verpakking een bepaalde stap in het proces doorloopt. Daardoor ontstaat een rijkere databron voor analyses, voorspellingen en procesverbetering.
Het RFID-Konsortium verwacht dat RFID-systemen vanaf 2026 steeds vaker niet alleen objecten identificeren, maar ook realtimegegevens leveren voor het trainen en verbeteren van machinelearningmodellen. Daarbij gaat het niet alleen om het verzamelen van data, maar ook om het verbeteren van de datakwaliteit. Door RFID-standaarden en datamodellen te combineren met AI kunnen systemen relevante gegevens beter filteren, opschonen en interpreteren.
Voor productiebedrijven kan dit bijvoorbeeld betekenen dat afwijkingen in materiaalstromen sneller zichtbaar worden. Een machinebouwer kan beter volgen welke componenten in welke configuratie zijn gebruikt. Een procesbedrijf kan nauwkeuriger vastleggen welke batch, verpakking of installatie-onderdeel in een bepaalde processtap is betrokken. In combinatie met AI kan deze informatie worden gebruikt om patronen te herkennen, risico’s eerder te signaleren of onderhoudsprocessen beter te plannen.
Circulaire processen vragen om robuuste RFID-oplossingen
Een tweede trend is de opkomst van RFID in circulaire systemen. De Europese aandacht voor duurzaamheid, hergebruik en productverantwoordelijkheid zorgt ervoor dat bedrijven meer informatie moeten kunnen vastleggen over de levenscyclus van producten en materialen. De invoering van digitale productpaspoorten speelt hierbij een belangrijke rol. Daarmee moet informatie over samenstelling, herkomst, repareerbaarheid, gebruik en recycling beter beschikbaar worden.
RFID kan in dit soort toepassingen dienen als fysieke koppeling tussen een product en zijn digitale dossier. Dat is vooral relevant wanneer producten meerdere levensfasen doorlopen: productie, distributie, gebruik, onderhoud, hergebruik, reparatie en recycling. In plaats van eenmalig te registreren wat een product is, kan RFID helpen om gedurende de hele levensduur gegevens te blijven koppelen aan het product.
Daarvoor zijn wel andere typen tags nodig dan in eenvoudige logistieke toepassingen. Circulaire systemen vragen om robuuste, duurzame en soms herbruikbare RFID-transponders. In de analyse worden onder meer UHF-oplossingen genoemd die bestand zijn tegen intensief gebruik en die kunnen worden geïntegreerd in producten, onderdelen of zelfs bevestigingsmaterialen zoals schroefkoppen. Dat maakt het mogelijk om producten en componenten ook na langdurig gebruik of na demontage nog te identificeren.
Voor de maakindustrie kan dit belangrijk worden bij kapitaalgoederen, machines, gereedschappen, herbruikbare verpakkingen en componenten met een lange levensduur. In de procesindustrie kan de technologie helpen bij het volgen van vaten, containers, leidingscomponenten, veiligheidsmiddelen of onderdelen die periodiek worden gereinigd, geïnspecteerd of vervangen.
Chiploze RFID als aanvulling op bestaande systemen
De derde trend is de verdere ontwikkeling van chiploze RFID-transponders. Traditionele RFID-tags bevatten doorgaans een chip en een antenne. Chiploze varianten werken anders: zij gebruiken bijvoorbeeld geprinte geleidende structuren of materiaaleigenschappen om informatie uit te lezen. Daardoor kunnen ze goedkoper en eenvoudiger te produceren zijn. Ook kunnen ze voordelen bieden op het gebied van duurzaamheid, omdat er minder elektronische componenten nodig zijn.
Volgens het RFID-Konsortium moeten chiploze RFID-oplossingen niet worden gezien als directe vervanging van klassieke RFID-tags. Daarvoor zijn de mogelijkheden en prestaties in veel gevallen nog te verschillend. Wel kunnen ze een interessante aanvulling vormen, vooral in toepassingen waar lage kosten, grote volumes en recyclebaarheid belangrijk zijn.
Denk bijvoorbeeld aan verpakkingen, smart labels, wegwerptoepassingen of producten waarvoor een conventionele RFID-chip te duur of te complex is. In sectoren met grote aantallen verpakkingen of labels kan zelfs een kleine kostenreductie per tag relevant zijn. Voor bedrijven die werken aan duurzamere verpakkingsconcepten kan het bovendien aantrekkelijk zijn dat chiploze RFID beter te combineren is met recyclebare materialen.
Voor de industrie is dit vooral een trend om te volgen. De technologie opent nieuwe mogelijkheden, maar vraagt ook om realistische verwachtingen. Klassieke RFID blijft voorlopig belangrijk in toepassingen waar betrouwbaarheid, leesafstand, opslagcapaciteit en standaardisatie zwaar wegen. Chiploze RFID kan juist interessant worden aan de onderkant van de markt of in specifieke massatoepassingen.
Meer aandacht voor veiligheid en dataprotectie
De vierde trend raakt direct aan een onderwerp dat in de industrie steeds belangrijker wordt: cybersecurity en dataprotectie. Naarmate RFID-systemen meer informatie bevatten en nauwer verbonden raken met ERP-, MES-, WMS- en cloudsystemen, nemen ook de risico’s toe. RFID is dan niet langer alleen een hulpmiddel voor identificatie, maar een onderdeel van de digitale infrastructuur van een bedrijf.
Dat is vooral relevant in sectoren zoals farmacie, levensmiddelen, chemie, machinebouw en hightechproductie. Daar kunnen RFID-tags informatie bevatten of ontsluiten over productauthenticiteit, herkomst, kwaliteit, batchnummers, onderhoudshistorie of veiligheidskritische onderdelen. Als dergelijke informatie wordt gemanipuleerd of onbevoegd wordt uitgelezen, kan dat gevolgen hebben voor compliance, productveiligheid en bedrijfscontinuïteit.
Daarom groeit de behoefte aan veiligere RFID-oplossingen. Het gaat dan bijvoorbeeld om cryptografische beveiliging, authenticatie van tags, veilige communicatie tussen reader en tag, en het zorgvuldig beheren van toegangsrechten. Ook regelgeving speelt een rol. Europese kaders zoals de Cyber Resilience Act en NIS2 vergroten de druk op bedrijven om digitale producten en systemen aantoonbaar beter te beveiligen.
Voor managers in de maak- en procesindustrie betekent dit dat RFID-projecten niet alleen vanuit logistiek of efficiency moeten worden bekeken. Security-by-design wordt belangrijker. Bedrijven moeten al bij de keuze van tags, readers, software en integraties nadenken over databeveiliging, systeemtoegang, lifecyclemanagement en de vraag wie welke informatie mag uitlezen of aanpassen.
Smart Packaging wordt informatiekanaal
De vijfde trend is de verdere groei van Smart Packaging. Daarbij verandert de verpakking van een passief omhulsel in een drager van digitale informatie. RFID en NFC kunnen worden gebruikt om productgegevens, herkomstinformatie, echtheidscontrole, temperatuurhistorie, houdbaarheidsgegevens of gebruiksinstructies beschikbaar te maken.
Voor consumentenproducten is dit zichtbaar in toepassingen waarbij gebruikers met een smartphone extra informatie kunnen opvragen. Voor industriële bedrijven zijn de toepassingen vaak operationeler van aard. Denk aan verpakkingen die automatisch worden herkend in het magazijn, ladingdragers die hun inhoud digitaal koppelen aan een order, of koelketens waarbij de temperatuurhistorie van een product beter controleerbaar wordt.
In de procesindustrie kan Smart Packaging onder meer relevant zijn voor levensmiddelen, farmaceutische producten, chemicaliën en hoogwaardige grondstoffen. Juist daar zijn traceerbaarheid, kwaliteitsborging en regelgeving belangrijk. Een verpakking kan dan helpen om informatie over productie, opslag, transport en gebruik beter toegankelijk te maken.
Ook voor de maakindustrie zijn er toepassingen. Onderdelen, reserveonderdelen en halffabricaten kunnen via slimme verpakkingen beter worden gekoppeld aan digitale processen. Dat kan fouten verminderen, de ontvangstcontrole versnellen en de aansluiting tussen logistiek en productie verbeteren.
Gevolgen voor industriële bedrijven
De vijf trends laten zien dat RFID zich ontwikkelt van een relatief afgebakende technologie naar een strategisch instrument voor datagedreven industrie. De grootste waarde zit niet alleen in het automatisch herkennen van objecten, maar in de combinatie met andere systemen. RFID wordt krachtiger wanneer de data wordt gekoppeld aan ERP, MES, kwaliteitsmanagement, onderhoudssystemen, digitale productpaspoorten en AI-toepassingen.
Voor bedrijven betekent dit dat RFID-projecten breder moeten worden opgezet dan vroeger. Het is niet voldoende om alleen te kijken naar tags en readers. Belangrijke vragen zijn ook: welke data wordt verzameld, wie gebruikt die data, hoe betrouwbaar is de informatie, hoe wordt de koppeling met bestaande systemen gemaakt, hoe lang moet de informatie beschikbaar blijven en hoe wordt de beveiliging geregeld?
Voor managers en professionals in de maak- en procesindustrie ligt daar een duidelijke uitdaging. RFID kan helpen om processen transparanter, efficiënter en beter controleerbaar te maken. Tegelijk vraagt de technologie om een doordachte aanpak, zeker wanneer zij wordt ingezet in gereguleerde, veiligheidskritische of circulaire ketens.
De analyse van het RFID-Konsortium maakt vooral duidelijk dat RFID in 2026 niet meer alleen een logistiek hulpmiddel is. De technologie schuift op richting de kern van digitale transformatie in de industrie. Wie nu investeert in betere datakwaliteit, veilige architecturen en toekomstvaste RFID-toepassingen, legt daarmee een fundament voor slimmere productie, betere traceerbaarheid en nieuwe vormen van samenwerking in de keten.